Gần đây, nhiều trường hợp trẻ tuổi đột ngột đột quỵ khi đang chơi thể thao, dù trước đó không có tiền sử bệnh lý đặc biệt. Bác sĩ Nguyễn Huy Hoàng, Hội Y học dưới nước và Oxy cao áp Việt Nam, cho rằng các môn thể thao đòi hỏi gắng sức đột ngột, cường độ cao như bơi nước lạnh, chạy nước rút, tập HIIT ngoài trời, bóng đá, bóng rổ cường độ cao hay pickleball tiềm ẩn nhiều rủi ro hơn do khiến tim phải làm việc quá tải.
Ngoài ra, khi nhiệt độ xuống thấp, các mạch máu co lại để giữ nhiệt cho tim và não, khiến huyết áp tăng, tim phải co bóp nhanh và mạnh hơn. Trời lạnh khiến cơ thể mất nước qua hơi thở và mồ hôi nhanh, trong khi cảm giác khát lại giảm, làm máu trở nên đặc và dễ hình thành cục máu đông, tăng nguy cơ đột quỵ.
không tắm nước lạnh hay uống rượu bia. Ảnh: Gorillabow
Bác sĩ khuyến cáo một số thói quen xấu, có thể kích hoạt cơn đột quỵ sau khi chơi thể thao:
Tắm nước lạnh ngay sau khi vận động mạnh, đặc biệt ban đêm hoặc khi trời lạnh. Sau vận động, mạch máu đang giãn để tỏa nhiệt, gặp nước lạnh đột ngột, cơ thể phản xạ co mạch toàn thân, dồn máu về trung tâm, huyết áp tăng vọt, tim phải làm việc nặng hơn. Việc đứng lâu, cúi người hay đổi tư thế đột ngột khi tắm vòi hoa sen cũng làm lượng máu trở về tim thay đổi. Một số người có thể cảm thấy choáng váng, mắt tối sầm, tim đập nhanh hoặc đau tức ngực dẫn đến ngất xỉu, té ngã...
Do đó, sự kết hợp giữa không khí lạnh, nước lạnh và thay đổi tư thế chính đều nguy hiểm mạch máu và tim, có thể làm khởi phát cơn thiếu máu cơ tim hoặc rối loạn nhịp cấp tính, nguyên nhân hàng đầu dẫn đến đột tử trong khi tắm.
Sau vận động mạnh cơ thể vừa mất nước do mồ hôi, uống rượu bia có thể làm máu bị cô đặc hơn, tăng độ nhớt, dễ hình thành cục máu đông. Ở một số người, uống nhiều rượu trong thời gian ngắn có thể kích hoạt rung nhĩ thoáng qua (tim đập loạn nhịp), tạo cục máu đông trong buồng tim rồi đi lên não.
Chưa kể, bia sẽ khiến gan và thận phải làm việc vất vả hơn để xử lý các chất độc hại có trong đồ uống này. Trong khi cơ thể đang trong trạng thái mệt mỏi sau khi tập thể thao, gan và thận lại phải hoạt động để loại bỏ cồn và các độc tố khác từ bia, gây áp lực lớn lên các cơ quan nội tạng. Thay vào đó, bạn nên uống nước dừa, dưa hấu hoặc ăn xoài, cam, lê để bù điện giải, hồi sức nhanh hơn. Không lạm dụng nước tăng lực chứa nhiều caffeine, có thể làm tăng nhịp tim, tăng huyết áp, co mạch não...
Khi đang tập, trường hợp đột ngột chóng mặt, loạng choạng, bước không vững, yếu, tê, nói khó, nói ngọng... dừng tập, cho người bệnh nằm hoặc ngồi an toàn, gọi cấp cứu. Mặc áo ấm ngay sau khi kết thúc tập luyện. Bổ sung dinh dưỡng đầy đủ, uống đủ nước. Ưu tiên tập luyện ở sân có mái che, chắn gió. Theo dõi chỉ số chất lượng không khí trước khi tập.
