"Bệnh nhân là trụ cột gia đình, gánh trên vai nhiều sinh kế, giờ lại nằm bất động một chỗ", bác sĩ Mạnh, Phó Giám đốc Trung tâm Tim mạch và Đột quỵ Quốc tế, Bệnh viện Đa khoa Phương Đông, thở dài, thêm rằng ông trằn trọc với bệnh án của bệnh nhân này để tìm ra hướng điều trị phù hợp, giảm thiểu biến chứng.
Nam tài xế nhập viện trong tình trạng đột quỵ não, nằm bất động với tiên lượng khó lường. Trước đó, để chống chọi với những chuyến xe đường dài xuyên đêm và áp lực cơm áo gạo tiền, người đàn ông thường xuyên dùng thuốc lá và nước tăng lực. "Có những đêm phải uống hết một lốc nước ngọt, hút vài bao thuốc mới trụ được đến sáng", người nhà bệnh nhân kể lại.
Trên mạng xã hội, những dòng trạng thái cuối cùng của anh trước khi hôn mê là lời than thở đầy chua chát về việc "mệt mỏi, khó thở, tức ngực, bán mạng kiếm tiền nhưng tiền chẳng thấy đâu". Giờ đây, khi trụ cột kinh tế duy nhất gãy đổ, gia đình anh không chỉ đối mặt với chi phí điều trị khổng lồ mà còn là một tương lai bấp bênh không lối thoát.
Theo bác sĩ Mạnh, "tín hiệu SOS" không phải là thuật ngữ y khoa, nhưng là cách gọi chính xác nhất cho những dấu hiệu cảnh báo sớm mà cơ thể phát ra khi hệ thống sinh học bắt đầu quá tải. Với nam tài xế, tín hiệu SOS là những cơn mệt mỏi triền miên, cảm giác khó thở, tức ngực mà anh từng than thở trên mạng xã hội trước khi hôn mê.
"Anh đã 'bán mạng kiếm tiền', dùng thuốc lá và nước tăng lực như một liều thuốc giảm đau tạm thời để lấp đi những tín hiệu đó", ông Mạnh nhận định.
Tại một phòng cấp cứu khác, một nam thanh niên 30 tuổi với tiền sử hoàn toàn khỏe mạnh cũng vừa nhập viện vì nhồi máu cơ tim cấp. Khác với người tài xế, bệnh nhân này là nhân viên văn phòng, nhưng có cùng một mẫu số chung là thừa cân, nghiện đồ ngọt, lười vận động và chịu đựng stress triền miên. Các chuyên gia y tế nhận định, chính lối sống mất cân bằng đã kích hoạt "quả bom nổ chậm" trong cơ thể những người trẻ, dẫn đến đột quỵ mà không cần bất kỳ dấu hiệu báo trước nào.
Về bản chất, đột quỵ hay tai biến mạch máu não xảy ra khi dòng máu nuôi não bị chặn đứng đột ngột hoặc mạch máu trong não bị vỡ. Nếu ví cơ thể như một hệ thống giao thông thì chính những thói quen xấu và sự chủ quan đang phá hủy hệ thống này từng ngày. Stress và thức khuya kích hoạt hệ thần kinh giao cảm làm co thắt mạch máu và tăng huyết áp âm thầm; lối sống tĩnh tại cùng đồ ăn nhanh bồi đắp các mảng xơ vữa làm hẹp lòng mạch; trong khi rượu bia làm thành mạch yếu và dễ vỡ. Khi sự phớt lờ các dấu hiệu cảnh báo đạt đến giới hạn, dòng máu bị tắc nghẽn hoàn toàn hoặc mạch máu vỡ tung chính là thời điểm cơn đột quỵ ập đến, tàn phá sức khỏe người trẻ mà không cần báo trước.
Cái giá phải trả cho sự chủ quan này đang ngày càng đắt đỏ khi Tổ chức Y tế Thế giới ghi nhận tỷ lệ đột quỵ ở người trẻ dưới 45 tuổi chiếm tới 10-15% số ca toàn cầu và đang có xu hướng gia tăng nhanh chóng tại Việt Nam. Hậu quả của việc phớt lờ tín hiệu SOS không chỉ dừng lại ở chi phí điều trị khổng lồ mà còn là nguy cơ tàn phế, liệt nửa người, mất khả năng lao động hay thậm chí tử vong. Khi một người trẻ vốn là trụ cột kinh tế gục ngã, gánh nặng sẽ đè lên vai những người ở lại, đẩy cả gia đình vào bi kịch tài chính và những tổn thương tâm lý, mặc cảm dai dẳng khó có thể chữa lành.
Bác sĩ Hoàng Tiến Trọng Nghĩa, Trưởng khoa Nội Thần kinh, Bệnh viện Quân y 175, cảnh báo thời điểm cuối năm với áp lực công việc dồn ứ chính là lúc các tín hiệu SOS phát ra mạnh mẽ nhất nhưng cũng dễ bị bỏ qua nhất. Do đó, đừng đợi đến khi gục ngã mới hối hận mà hãy học cách lắng nghe cơ thể ngay từ những cơn đau đầu lạ, cảm giác hụt hơi hay nhịp tim bất thường. Việc dừng lại nghỉ ngơi, tập luyện hay đi khám sức khỏe định kỳ không phải là lãng phí thời gian mà là cách duy nhất để tháo gỡ những ngòi nổ nguy hiểm như mỡ máu hay huyết áp cao.
Đột quỵ là bệnh phổ biến hiện nay và ngày càng trẻ hóa. Đột quỵ có thể xảy ra với bất kỳ ai nhưng các nhóm nguy cơ cao hơn bao gồm: người trên 50 tuổi, từng bị đột quỵ, tiền sử gia đình có người đột quỵ (nhất là đột quỵ trẻ dưới 40 tuổi), tăng huyết áp, có bệnh tim mạch bẩm sinh hoặc mắc bệnh mạch vành, rung nhĩ, tiểu đường, thường xuyên hút thuốc lá, uống rượu, bia, ăn nhiều dầu mỡ, chất béo bão hòa, ít vận động, béo phì...
Các dấu hiệu SOS của đột quỵ có thể xuất hiện đột ngột, trước thời điểm diễn ra chỉ vài phút nhưng cũng có trường hợp diễn ra trước vài giờ. Nhiều người tối hôm trước đi ngủ bình thường nhưng đến sáng thì đột ngột hôn mê hay yếu liệt tay chân một bên.
Nhận biết dấu hiệu đột quỵ theo công thức F.A.S.T. Cụ thể, F = Face (khuôn mặt): Kiểm tra các dấu hiệu mặt bị chảy xệ, lệch một bên hoặc tê liệt. A = Arm (cánh tay): Xem cánh tay có bị yếu hoặc tê hay không. S = Speech (lời nói): Chú ý xem giọng nói có bị lắp bắp không. T = Time (thời gian): Gọi cấp cứu nhanh nhất có thể nếu xuất hiện bất cứ triệu chứng nào để không bỏ lỡ thời điểm vàng điều trị.
"Đừng bán mạng kiếm tiền để rồi dùng toàn bộ số tiền đó mua lại sự sống trên giường bệnh, hãy trân trọng và phản hồi lại tín hiệu SOS ngay hôm nay", bác sĩ Nghĩa khuyến nghị.
