Tại lễ trao giải Sao Khuê 2026 chiều 28/5, Cục trưởng Công nghiệp Công nghệ thông tin Nguyễn Khắc Lịch dành phần lớn bài phát biểu để nói về trí tuệ nhân tạo (AI), coi đây là công nghệ có thể định hình lại năng lực cạnh tranh quốc gia trong nhiều thập kỷ tới.
Theo ông Lịch, nếu các cuộc cách mạng công nghiệp trước đây được thúc đẩy bởi điện năng, máy móc hay Internet, thì làn sóng mới đang được dẫn dắt bởi AI, dữ liệu và năng lực tính toán. Ông cho rằng AI hiện không còn là một công nghệ đơn lẻ, mà đang dần trở thành "hạ tầng mới của quốc gia", tương tự điện, đường hay nước trong nền kinh tế số.
Lãnh đạo Cục nhận định AI sẽ làm thay đổi căn bản cách con người lao động, học tập, sản xuất, nghiên cứu khoa học và vận hành xã hội. Theo ông, quốc gia nào làm chủ AI sẽ có lợi thế cạnh tranh mới; doanh nghiệp ứng dụng AI nhanh hơn sẽ gia tăng năng suất nhanh hơn; ngành nào chuyển đổi sớm bằng AI sẽ tạo ra giá trị gia tăng lớn hơn.
Ông gọi AI là "cơ hội lịch sử" của Việt Nam để thực hiện chuyển đổi toàn diện quốc gia, đổi mới mô hình tăng trưởng, nâng cao năng suất lao động và xây dựng nền kinh tế số. Theo ông, chuyển đổi bằng AI không chỉ dừng ở việc áp dụng công nghệ, mà là tái cấu trúc toàn bộ phương thức vận hành của quốc gia, từ Chính phủ, doanh nghiệp đến giáo dục, y tế, quốc phòng và đời sống người dân.
Trong bài phát biểu, ông Lịch nhiều lần nhấn mạnh vai trò của doanh nghiệp công nghệ số Việt Nam trong giai đoạn mới. Ông cho rằng doanh nghiệp Việt không thể chỉ dừng ở việc sử dụng các mô hình AI của thế giới, mà cần từng bước xây dựng mô hình AI Việt Nam, dữ liệu Việt Nam, nền tảng AI Việt Nam và hạ tầng tính toán AI của Việt Nam.
Theo ông, từ các sản phẩm được vinh danh tại Sao Khuê năm nay có thể thấy AI đang trở thành công nghệ xuyên suốt trong mọi lĩnh vực. "Mọi doanh nghiệp đều sẽ trở thành doanh nghiệp AI, mọi ngành đều sẽ phải chuyển đổi bằng AI", ông nói, đồng thời cho rằng lợi thế cạnh tranh tương lai sẽ nằm ở dữ liệu, năng lực tính toán, khả năng làm chủ AI và tốc độ đổi mới sáng tạo.
Sao Khuê là giải thưởng thường niên được Hiệp hội Phần mềm và Dịch vụ Công nghệ thông tin Việt Nam (Vinasa) khởi xướng năm 2003, vinh danh và hỗ trợ các doanh nghiệp trong công nghệ thông tin, công nghệ số.
Giải thưởng năm thứ 23 diễn ra sau khi Luật Công nghiệp Công nghệ số có hiệu lực từ đầu năm 2026. Theo ban tổ chức, nền tảng về chính sách giúp thúc giục cộng đồng doanh nghiệp số dũng cảm dứt bỏ tư duy thương mại ngắn hạn, dấn thân mở lối vào các không gian phát triển mới mang tính chủ quyền số quốc gia.
Sao Khuê 2026 tôn vinh những giải pháp công nghệ Việt Nam giúp phát triển kinh tế số, công nghệ đột phá, đặc biệt là AI
Qua các vòng thẩm định, thuyết trình và chung tuyển, hội đồng dưới sự chủ trì của TS. Nguyễn Quân, nguyên Bộ trưởng Khoa học và Công nghệ cùng 21 thành viên Hội đồng giám khảo đã lựa chọn 123 nền tảng, dịch vụ và giải pháp số xuất sắc để trao Giải thưởng Sao Khuê 2026. Trong đó, nổi bật nhất là 42 giải pháp kinh tế số và giao dịch số; 25 giải pháp quản trị số; 18 giải pháp công nghệ đột phá.
Trong đó, nhóm công nghệ đột phá ghi nhận sự nổi bật của AI khi phần lớn đề cử tập trung vào lĩnh vực trí tuệ nhân tạo và tự động hóa thông minh. Các giải pháp như FPT Camera Brain, Saydi, Kyta Platform hay VNPT Cloud được đánh giá đã phản ánh rõ xu hướng: AI không còn dừng ở tìm hiểu, thử nghiệm mà đã trở thành các sản phẩm, giải pháp độc lập. Ngoài ra, AI cũng không chỉ để chat hay hỗ trợ, mà trực tiếp tham gia tự động hóa quy trình, tối ưu hạ tầng, phân tích dữ liệu và vận hành doanh nghiệp theo thời gian thực.
Ban tổ chức cũng cho biết Sao Khuê 2026 có bước chuyển quan trọng khi lần đầu tiên được tái thiết kế theo mô hình "Sao Khuê thế hệ mới". Ngoài hoạt động vinh danh, giải thưởng còn xây dựng hệ thống đánh giá, xác thực và định vị năng lực công nghệ số của doanh nghiệp Việt Nam.
Họ cũng công bố bản đồ giải pháp công nghệ số Việt Nam 2026. Trong đó, doanh nghiệp có thể tự định vị giải pháp, được chuyên gia thẩm định và xác thực, đồng thời được ghi danh trên bản đồ này.
Đối với cơ quan quản lý, bản đồ là công cụ tham chiếu quan trọng phục vụ hoạch định chính sách và thúc đẩy chuyển đổi số quốc gia. Với tổ chức và người sử dụng, đây là nguồn dữ liệu minh bạch giúp lựa chọn các giải pháp công nghệ uy tín, phù hợp với nhu cầu thực tiễn. Đồng thời, chương trình cũng góp phần xây dựng cơ sở dữ liệu năng lực công nghệ số Việt Nam theo từng ngành, từng lĩnh vực, phản ánh xu hướng phát triển của thị trường công nghệ trong giai đoạn mới. Năm nay, 140 giải pháp đã được hội đồng đánh giá, xác thực và đưa lên 28 bản đồ.
Phát biểu tại sự kiện, ông Trương Gia Bình, Chủ tịch hội đồng sáng lập Vinasa kêu gọi các doanh nghiệp "đừng bằng lòng với những báo cáo doanh thu từ ứng dụng bề nổi". Thay vào đó, ông đề nghị họ "dũng cảm đổ nguồn vốn khổng lồ vào R&D, mở lối vào các công nghệ lõi", nhắc đến những ngành mới như kinh tế tầm thấp, robotics, và AI công nghiệp. "Đó không chỉ là bài toán kinh doanh, đó là mệnh lệnh tự cường để bảo vệ chủ quyền số quốc gia", ông Bình nói.
