Ông Trần Nguyên Bình (43 tuổi, Giám đốc Công ty TNHH Xuất nhập khẩu Dinh dưỡng Hoàng Sa - Công ty Hoàng Sa) cùng vợ Đỗ Thùy Nhung (44 tuổi và nhiều chủ doanh nghiệp bị cáo buộc nhập lậu khối lượng lớn nguyên liệu thịt động vật đặc biệt lớn trị giá hơn 2.170 tỷ đồng, có nguồn gốc từ các nước bị cấm ở Châu Âu.
Có vai trò chính trong vụ án, vợ chồng Bình sẽ bị TAND TP HCM xét xử về tội Buôn lậu và Đưa hối lộ. 16 người khác bị truy tố tội Buôn lậu.
Liên quan đến sai phạm trong công tác kiểm dịch, ông Bạch Đức Lữu (52 tuổi, cựu Chi cục trưởng Chi cục Thú y vùng VI), Trần Trung Nhân (51 tuổi, cựu Trưởng trạm Kiểm dịch động vật), Lý Hoài Vũ (54 tuổi, cựu Phó chi cục trưởng Chi cục Thú y vùng VI) cùng hai kiểm dịch viên bị truy tố về tội Nhận hối lộ.
Riêng Phạm Trung Trực (39 tuổi, chuyên viên Cục Thú y) bị cáo buộc tội Lợi dụng chức vụ, quyền hạn trong khi thi hành công vụ; một đồng nghiệp của ông Trực bị truy tố về tội Thiếu trách nhiệm gây hậu quả nghiêm trọng.
Cục Thú y (nay là Cục chăn nuôi và thú y) thuộc Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thông; Chi cục Thú y vùng VI; Cơ quan kiểm dịch động vật tại cảng Cát Lái và 35 tổ chức cá nhân khác được triệu tập đến phiên tòa với tư cách người có quyền nghĩa vụ liên quan. Phiên tòa dự kiến bắt đầu từ ngày 3 đến 9/2.
Theo quy định, Việt Nam chưa cho phép nhập khẩu sản phẩm động vật thuộc loài nhai lại (như bò, cừu...) có nguồn gốc từ "các quốc gia Châu Âu từng có dịch bệnh bò điên hoặc nguy cơ dịch bệnh bò điên", nhằm bảo đảm an toàn dịch bệnh; chỉ cho phép nhập khẩu sản phẩm động vật từ những nước đã ký kết thỏa thuận thú y với Việt Nam.
Tuy nhiên, cơ quan công tố xác định, do lợi nhuận lớn, vợ chồng ông Bình cùng nhóm Công ty TNHH Đại lý hàng hóa Việt Nam, Công ty TNHH Đầu tư và phát triển Trung Chính và Công ty Cổ phần Dinh dưỡng PMT đã bất chấp quy định pháp luật, sử dụng nhiều thủ đoạn để nhập khẩu các mặt hàng này về làm nguyên liệu thức ăn chăn nuôi, ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe con người.
Dùng giấy kiểm định giả của cơ quan thú y nước ngoài
Theo điều tra, vợ chồng doanh nhân Trần Nguyên Bình đã lập 6 công ty cùng hoạt động tại một địa chỉ ở phường Hiệp Bình (TP Thủ Đức cũ), chuyên nhập khẩu, phân phối sản phẩm động vật làm nguyên liệu sản xuất thức ăn chăn nuôi.
Để thu lợi lớn, thông qua các doanh nghiệp do mình điều hành, Bình tổ chức nhập khẩu trái phép bột huyết, bột xương, bột thịt xương có nguồn gốc từ động vật nhai lại, xuất xứ từ nhiều quốc gia châu Âu từng có hoặc tiềm ẩn nguy cơ dịch bệnh bò điên, do giá thành thấp.
Để hợp thức hóa hàng hóa, Bình và vợ là Nhung chỉ đạo nhân viên làm giả giấy chứng nhận kiểm dịch, sử dụng con dấu thú y giả của nước ngoài, khai gian nguồn gốc và chủng loại khi làm thủ tục nhập khẩu; đồng thời chi tiền cho kiểm dịch viên để được tạo điều kiện thông quan.
Cụ thể, khi hồ sơ lô hàng không đủ điều kiện, nhân viên xuất nhập khẩu báo cho Đặng Minh Đức làm giả giấy kiểm dịch, in từ máy tính và đóng dấu giả để hoàn tất thủ tục. Với các lô hàng không được phép nhập khẩu, nhóm này chuẩn bị sẵn mẫu "sạch" để qua mặt khâu xét nghiệm, đồng thời chi từ 1 đến 3 triệu đồng mỗi lô cho Trần Trung Nhân. Từ năm 2018 đến tháng 8/2023, số tiền đưa hối lộ khoảng 2,9 tỷ đồng.
Với thủ đoạn trên, Đức đã làm giả hai giấy chứng nhận kiểm dịch của Pháp, giúp Công ty Hoàng Sa nhập khẩu trái phép 10 container bột huyết, tổng khối lượng 225 tấn, trị giá khoảng 6,5 tỷ đồng, nhưng khai báo là bột hồng cầu lợn.
Ngày 25/8/2023, Công an TP HCM kiểm tra kho hàng tại Đồng Nai, phát hiện các lô hàng chứa ADN bò, bao bì thể hiện rõ là sản phẩm từ động vật nhai lại.
Ngoài số hàng bị phát hiện, từ năm 2020 đến khi bị bắt, vợ chồng Bình bị cáo buộc đã chỉ đạo nhập khẩu trái phép khoảng 750 lô hàng, tổng khối lượng hơn 116.000 tấn, trị giá khoảng 1.764 tỷ đồng. Cơ quan chức năng cũng xác định thêm10 lô hàng, trị giá hơn 30 tỷ đồng, đang bị tạm giữ tại cảng Cát Lái và SP-ITC để phục vụ điều tra. Tổng cộng, nhà chức trách xác định vợ chồng ông Bình phải chịu trách nhiệm về số lượng hàng hóa nhập lậu có giá trị hơn 1.800 tỷ đồng.
Nhập thịt nhiễm bệnh dịch tả lợn Châu Phi
Mở rộng điều tra, nhà chức trách xác định thêm ba nhánh doanh nghiệp tại TP HCM, Hà Nội và Hải Phòng cùng tham gia nhập khẩu hàng chục nghìn tấn sản phẩm động vật trái phép làm nguyên liệu thức ăn chăn nuôi, với thủ đoạn tương tự đường dây của Trần Nguyên Bình.
Đáng chú ý, tại một số lô hàng tồn kho của Công ty TNHH Đầu tư và Phát triển Trung Chính (Hà Nội) do Trần Quốc Trung thành lập, cơ quan chức năng phát hiện "trong các lô hàng nhập về có hàng của công ty Trung Chính nhiễm dịch tả châu phi và Newcastle".
Qua khám xét hai kho hàng tại Hưng Yên và Long An, nhà chức trách xác định 26 lô hàng nhập lậu, gần 4.000 tấn, trị giá hơn 68 tỷ đồng; nhiều lô được khai là xương lợn, bột gia cầm nhưng giám định cho thấy tạp nhiễm ADN bò. Toàn bộ số hàng bị đánh giá là nguy cơ nghiêm trọng đối với an toàn dịch bệnh nên các cơ quan liên ngành đã bị tiêu hủy.
Trước đó, nhóm này đã đưa ra thị trường 18 lô hàng, gần 3.300 tấn sản phẩm động vật, trị giá hơn 47 tỷ đồng. Ngoài ra, nhóm Công ty TNHH Đại lý hàng hóa Việt Nam (Hải Phòng) bị xác định nhập 102 lô hàng trị giá 250 tỷ đồng; Công ty Cổ phần dinh dưỡng PMT (TP HCM) nhập lậu 4 lô hàng hơn 580 tấn, trị giá trên 13 tỷ đồng.
Các đối tượng cầm đầu gồm vợ chồng Trần Nguyên Bình, Trần Quốc Trung và Đoàn Thị Huyền đã bỏ trốn, hiện bị truy nã quốc tế.
